Via Tecta (Kutsal Yol)

Grotowski’nin Yoksul Tiyatrosu ve Via Negativa

| Nalan for Hygeia | Yorum bırak

Polonyalı tiyatro adamı Jerzy Grotowski, 20. yüzyıl tiyatrosunu derinden etkilemiştir. Grotowski denilince akla onun Tiyatro Laboratuvarı ve ifadesini Tiyatro Laboratuvarı’nın çalışmalarında bulan ‘Yoksul Tiyatro’ anlayışı gelir. Grotowski’nin Yoksul Tiyatro’sunun, sinema ve televizyonun tiyatro üzerindeki olumsuz etkisine bir tepki (1960’lı yıllardan bahsediyoruz) ve yine 1960’lı yıllarda “Tiyatro nedir?”, sorusuna verilmiş bir yanıt olduğu Grotowski tiyatrosu ile ilgilenen herkesin bildiği bir şeydir.

‘Via negativa’ felsefi, daha doğrusu teolojik bir terimdir. Özü olan şeyler tanımlanamaz. Mantığı da şudur: “Bu, bu değildir.’’ “şu, bu değildir.” “O, bu değildir.” Yani bir şeyi tanımlamak için onun ne olduğuna daire cevaplar aramak yerine, onun ne olmadığından yola çıkılır.

Peki tiyatro konusuna geriye dönecek olursak geriye kalan nedir? Geriye kalan (ya da kalacak olan), tiyatronun özüdür. Acımasız bir eleme sürecine girer Grotowski. Tiyatronun özünü ortaya çıkarabilmek için gözüne tiyatronun özü değilmiş gibi görünen ne varsa (kostüm, dekor, müzik, ışık ve dramatik metin gibi) sahnenin dışına çıkarır. Bu durumda her şey ama her şey oyuncunun sesinden ve bedeninden, diğer bir deyişle oyuncunun zanaatından doğar hale gelmişti. Bu bağlamda Grotowski’nin tüm oyuncuları duygularını beden aracılığıyla ifade edebilmek için yoğun çalışmalar yapmıştır. Ve bu onları ruhsal bir yolculuğa çıkartmıştır.

Kaynak: Denizhan Ülgen (2012) “Grotowski Tiyatrosunda Bütünsel Edim”. T.C. Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Tiyatro Kuramları, Eleştiri ve Dramaturgi Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi. / Kolektif (2016) “Yoksul Bir Tiyatroya Doğru”, Agora Kitaplığı, birinci basım.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Bu site reCAPTCHA ve Google tarafından korunmaktadır Gizlilik Politikası ve Kullanım Şartları uygula.

TÜM HAKLAR SAKLIDIR HYGEIA TURKEY 2020